Ranchu

Ranchu nasıl bir japon balığıdır?

Ranchu (Carassius auratus, İngilizce ‘ranchu goldfish’), sırt yüzgeci olmayan, yumurta biçimli tıknaz gövdeli, kavisli sırtlı ve başında ‘wen’ denen ahududu benzeri yumru taşıyan bir süslü japon balığı varyetesidir. Japonya’da ‘japon balıklarının kralı’ olarak anılır ve yüzyıllardır yukarıdan izlenen sığ havuzlarda yarışma balığı olarak üretilir. Yetişkin boyu 12–15 cm’dir, iyi koşullarda 10–15 yıl yaşar.

Ranchuyu diğer süslü japonlardan ayıran özellikler şunlardır:

• Sırt yüzgeci yok: Sırt çizgisi pürüzsüz ve kuyruk sapına doğru keskin bir kavisle iner. Oranda ve ryukinde sırt yüzgeci bulunur.
• Kısa, yukarı açılı kuyruk: Kuyruk kısa ve geniştir, kuyruk sapına yaklaşık 45 derecelik açıyla bağlanır.
• Yumru: Baş, yanaklar ve solungaç kapaklarını kaplar. Orandada yumru daha çok başın üstünde toplanır.
• Yüzme tarzı: Sırt yüzgeci olmadığı için hafifçe yalpalayarak, kuyruğunu sallayarak yavaş yüzer.

Lionhead ile sık karıştırılır. İki varyete de sırt yüzgeçsiz ve yumruludur; ancak lionheadin sırtı daha düz ve uzun, ranchunun sırtı ise daha kısa ve belirgin kavislidir. Kırmızı, kırmızı-beyaz, turuncu, siyah, kaliko ve metalik formları üretilir.

Ranchu kaç litrelik akvaryumda yaşar?

Tek bir ranchu için en az 100 litre öneriyoruz; her ek birey için 40–50 litre eklenmelidir. Ranchunun akvaryumunda hacim kadar şekil de önemlidir: Sırt yüzgeci olmadığı için dengesi zayıftır ve derin suda dikey yüzmek onu yorar. Bu yüzden 30–40 cm su derinliği olan, tabanı geniş tanklar ideal kabul edilir. Japonya’daki üreticiler ranchuyu 20–30 cm derinlikteki geniş havuzlarda yetiştirir.

• Akıntı: Zayıf olmalı. Güçlü pompa ranchuyu sürükler ve yorar; çıkışı cama ya da yüzeye yayın, emiş borusuna sünger takın.
• Dekor: Az ve yuvarlak kenarlı. Yumru ve gözler sivri taşlara kolayca çarpar.
• Zemin: İnce kum ya da çıplak taban. Çıplak taban dışkının sifonla kolayca alınmasını sağlar.
• Bitki: Anubias ve Java eğreltisi gibi sert yapraklı bitkiler; yumuşak bitkiler yenir.
• Işık: Ranchu yukarıdan izlenmek için üretildiği için açık üstlü, sığ bir kap ya da balkon havuzu da değerlendirilebilir; yeter ki gölge ve yırtıcı koruması olsun.

Isıtıcı çoğu evde gerekmez. Oda kışın 18 °C’nin altına iniyorsa litre başına 1 W kuralıyla seçilmiş termostatlı bir ısıtıcı ile suyu 20 °C civarında tutun; ranchu, komet ve shubunkin gibi tek kuyruklu formlardan daha az soğuk dayanıklıdır ve açık havuzda kışlatılması önerilmez.

Ranchu için ideal su değerleri nelerdir?

Ranchu pH 6,5–8,0 aralığında, orta sert suda ve 18–24 °C sıcaklıkta sağlıklı kalır. Yumru dokusu kötü suda bakteri ve mantar enfeksiyonlarına açık olduğu için su temizliği bu varyetede kritik önemdedir.

Nitrojen döngüsü tamamlanmamış bir tanka ranchu eklemeyin. Japon üreticiler haftada birkaç kez büyük su değişimi yapar; evde haftada en az bir kez %30–50 değişim ve tabanın sifonlanması yeterli olur.

Ranchu ne yer?

Ranchu hepçildir; temel besin batan granül ya da jel yem olmalıdır. Kısa ve tıknaz gövdesi iç organları sıkıştırdığı için ranchu yüzme kesesi sorunlarına en yatkın varyetelerden biridir; yüzeyden pul yem alırken yutulan hava bu sorunu artırır.

• Batan granül ya da jel yem: günde 2–3 küçük öğün, her biri 1 dakikada bitecek kadar.
• Haşlanmış, kabuğu soyulmuş bezelye: haftada 1 kez.
• Dondurulmuş artemia, dafniya ve kan kurdu: haftada 2–3 kez; çözdürüp verin.
• Haşlanmış ıspanak ve kabak: haftada 1–2 kez.

Yumrunun gelişimi genetik kadar beslenmeye de bağlıdır; protein oranı yüksek yemler genç ranchularda yumru büyümesini destekler. Ancak aşırı yemleme hem suyu bozar hem de sindirim sorunlarına yol açar; az ve sık öğün en güvenli yoldur.

Ranchu hangi balıklarla yaşar?

Ranchu yalnızca kendisi kadar yavaş süslü japon balıklarıyla tutulmalıdır: oranda, teleskop göz ve lionhead en iyi eşleşmelerdir. Ryukin de uyumludur ancak biraz daha hızlı olduğu için yemlemede gözetim gerekir.

Komet, shubunkin ve klasik japon balığı gibi tek kuyruklu formlar ranchu ile aynı tanka konmamalıdır; sırt yüzgeci olmayan ranchu bu hızla yarışamaz ve kronik açlık yaşar. Koi havuz balığıdır ve boyutuyla ranchuyu ezer. Tropik balıklar sıcaklık farkı nedeniyle, Çin yosun yiyici ise yavaş balıkların gövdesine yapıştığı için uygun değildir.

Ranchu nasıl ürer, erkek dişi nasıl anlaşılır?

Ranchu ilkbaharda, kış serinliğinden sonra su 20–22 °C’ye ısınırken ürer. Erkekler üreme döneminde solungaç kapakları ve göğüs yüzgeçlerinde beyaz üreme kabarcıkları geliştirir; dişiler yukarıdan bakıldığında daha geniş ve dolgundur, anüs bölgesi hafifçe çıkıntılı olur.

1. Kışın 4–6 hafta suyu 14–16 °C’de tutarak bir dinlenme dönemi sağlayın.
2. Sıcaklığı günde 1 °C artırarak 20–22 °C’ye çıkarın, bol dondurulmuş yem verin.
3. Sığ bir üreme tankına yumurta paspası ya da ince yapraklı bitki koyun.
4. Yumurtlama genellikle sabaha karşı olur; ardından ebeveynleri çıkarın.
5. Yumurtalar 22 °C’de 4–5 günde açılır; yavrulara ilk hafta infüzorya ve ardından yeni çıkmış artemia verin.

Ranchu yavrularının bir kısmı sırt yüzgeci izi ya da kusurlu kuyrukla doğar. Japon üreticiler ilk aylarda birkaç tur seçim yapar; evde üretimde de beklentiyi buna göre ayarlamak gerekir.

Ranchuda sık görülen hastalıklar nelerdir?

Ranchunun en sık sorunları yüzme kesesi bozukluğu, yumru enfeksiyonları, beyaz benek ve yüzgeç çürümesidir.

• Yüzme kesesi bozukluğu: Balık baş aşağı, yan ya da yüzeyde kalır. 2–3 gün aç bırakın, ardından haşlanmış bezelye verin ve batan yeme geçin.
• Yumru enfeksiyonu: Yumruda beyaz pamuksu tabaka ya da kırmızılık. Su kalitesini düzeltin; gerekirse ürün etiketindeki dozla antibakteriyel ya da antifungal tedavi uygulayın ve veteriner hekime danışın.
• Göz kapanması: Yaşlı ranchularda yumru gözleri örtebilir; bu durumda yemi balığın yakınına vermek gerekir.
• Beyaz benek (Ich): Ürün etiketine uygun bir tedavi kullanın ve dozu tank hacmine göre hesaplayın.

Yeni ranchuları 2–4 hafta karantinada tutun ve sağlam görünen balığı satın almadan önce yemek yerken izleyin; dengesiz yüzen ya da yemi kaçıran birey yüzme kesesi sorunu taşıyor olabilir.