Teleskop Göz

Teleskop göz nasıl bir japon balığıdır?

Teleskop göz (Carassius auratus, İngilizce ‘telescope goldfish’, Japonya’da ‘demekin’), gözleri başının iki yanından dışarı doğru çıkıntı yapan, çift kuyruklu ve yumurta biçimli gövdeli bir süs japon balığı varyetesidir. Akvaryumda genellikle 12–15 cm’ye ulaşır ve iyi koşullarda 10–15 yıl yaşar. Çıkıntılı gözler yavruda doğuştan görünmez; balık 3–6 aylık olduğunda belirginleşmeye başlar.

Varyetenin en bilinen renk formu kadife siyah ‘black moor’dur. Bunun yanında kırmızı, kırmızı-beyaz, kaliko (benekli) ve panda (siyah-beyaz) teleskoplar da yaygındır. Black moor bireylerinde siyah renk sıcak suda ve yaşla birlikte turuncuya dönebilir; bu bir hastalık değil, pigment değişimidir.

Teleskop gözü klasik japon balığından ayıran üç temel fark vardır. Birincisi görüş: gözlerin büyüklüğüne rağmen görüş keskinliği zayıftır, balık yemi koku ve dokunarak bulur. İkincisi yüzme gücü: kısa, yuvarlak gövde ve uzun çift kuyruk nedeniyle yavaş ve dengesiz yüzer. Üçüncüsü kırılganlık: göz çıkıntısı keskin taş, plastik bitki ve filtre emişine çarparak kolayca yaralanır. Bu üç özellik bakımın tamamını belirler; teleskop göz havuz balığı değil, akvaryum balığıdır.

Teleskop göz kaç litrelik akvaryumda yaşar?

Tek bir teleskop göz için önerimiz en az 100 litredir; her ek birey için 40–50 litre eklenmelidir. Japon balıkları yüksek miktarda amonyak üretir, bu yüzden “küçük balık, küçük kavanoz” yaklaşımı bu tür için en sık yapılan hatadır. Fanus ve 20–30 litrelik tanklar hızla zehirli hâle gelir ve göz enfeksiyonlarını tetikler.

• Dekor: Yuvarlak kenarlı büyük çakıllar, pürüzsüz kökler ve canlı ya da ipek bitkiler. Sert plastik bitkiler, sivri lav taşı ve dar mağaralar göz yaralanmasının bir numaralı nedenidir.
• Zemin: İnce kum ya da hiç zemin olmaması. Japon balıkları zemini karıştırır; ağza sıkışabilecek 5–10 mm’lik çakıldan kaçının.
• Filtre: Akvaryum hacminin saatte 4–5 katını işleyen ama çıkışı yayılmış bir filtre. Emiş borusuna mutlaka sünger takın; teleskop gözler emişe yapışıp hasar görebilir.
• Bitki: Anubias ve Java eğreltisi gibi sert yapraklı bitkiler yenmez. Yumuşak bitkiler kısa sürede kemirilir.
• Işık: Orta şiddette ışık yeterlidir. Teleskoplar ani ışık değişiminden ürktüğü için ışığı oda ışığı yandıktan sonra açmak iyi bir alışkanlıktır.

Isıtıcı çoğu Türk evinde gerekmez. Oda sıcaklığı kışın 18 °C’nin altına düşüyorsa litre başına 1 W kuralına göre (100 litreye 100 W) termostatlı bir ısıtıcı ile suyu 20 °C civarında sabitlemek, yüzme kesesi sorunlarını azaltır.

Teleskop göz için ideal su değerleri nelerdir?

Teleskop göz pH 6,5–8,0 aralığında, orta sert suda ve 18–24 °C sıcaklıkta en iyi durumdadır. Musluk suyu klor giderici ile şartlandırıldığında genellikle uygundur.

Nitrojen döngüsü tamamlanmış bir tankta haftada bir %30–50 su değişimi teleskop göz için standarttır. Gözün çevresindeki ince doku, kötü su kalitesine diğer japon balıklarından daha hızlı tepki verir; gözde beyaz bir tabaka görmek çoğu zaman suyun bozulduğunun ilk işaretidir.

Teleskop göz ne yer?

Teleskop göz hepçildir; batan granül ya da jel yem temel besin olmalı, bunu haftada birkaç kez bitkisel ve dondurulmuş yemlerle desteklemelisiniz. Yüzen pul yem yerine batan yem önermemizin nedeni, yüzeyden hava yutmanın yüzme kesesi sorunlarına yol açmasıdır.

• Batan granül ya da jel yem: günde 1–2 kez, 1–2 dakikada bitecek kadar.
• Kabuğu soyulmuş haşlanmış bezelye: haftada 1 kez, kabızlığı önler.
• Dondurulmuş artemia, dafniya ve kan kurdu: haftada 2–3 kez.
• Haşlanmış ıspanak, kabak ya da salatalık: haftada 1–2 kez.

Görüşü zayıf olduğu için teleskop göz yemi hızlı balıklar kadar çabuk bulamaz. Yemi her gün aynı köşeye vermek balığın o noktayı öğrenmesini sağlar. Haftada bir gün yem vermemek sindirim sistemini dinlendirir.

Teleskop göz hangi balıklarla yaşar?

Teleskop göz yalnızca benzer hızda yüzen süslü japon balıklarıyla tutulmalıdır: oranda, ryukin ve ranchu en iyi eşleşmelerdir. Komet, shubunkin ve tek kuyruklu klasik japon balığı çok hızlı yüzer; yemi teleskop daha bulamadan bitirir ve kovalamaca sırasında gözlere çarpabilir.

Tropik balıklar sıcaklık farkı nedeniyle uygun değildir. Sumatra barbı gibi yüzgeç ısıran türler, büyük gözü de hedef alabilir. Çin yosun yiyici ise yavaş balıkların gövdesine yapışarak mukus tabakasını emer; teleskoplarla asla tutulmamalıdır. Koi büyüklüğü ve hızı nedeniyle yalnızca havuzda tutulur ve teleskop için uygun bir eş değildir.

Teleskop göz nasıl ürer, erkek dişi nasıl anlaşılır?

Teleskop göz ilkbaharda, su sıcaklığı 14–16 °C’den 20–22 °C’ye yükselirken ürer. Erkeğin solungaç kapaklarında ve göğüs yüzgecinin ön ışınlarında beyaz, kum tanesi gibi ‘üreme kabarcıkları’ belirir; dişi yukarıdan bakıldığında daha dolgun ve yuvarlaktır.

1. Kış boyunca suyu 4–6 hafta 14–16 °C civarında tutun.
2. İlkbaharda sıcaklığı günde 1 °C artırarak 20–22 °C’ye çıkarın ve bol dondurulmuş yem verin.
3. Tanka yumurta paspası ya da yoğun ince yapraklı bitki koyun.
4. Erkek dişiyi kovalar ve yumurtlama sabaha karşı olur; dişi yüzlerce yapışkan yumurta bırakır.
5. Ebeveynler yumurtaları yediği için paspası ayrı bir tanka alın; yumurtalar 22 °C’de 4–5 günde açılır.

Yavruların yalnızca bir kısmı belirgin teleskop göz geliştirir; üreticiler bu nedenle sıkı seçim yapar.

Teleskop gözde sık görülen hastalıklar nelerdir?

Teleskop gözün en sık sorunları göz yaralanması, göz bulanıklığı, yüzme kesesi bozukluğu ve beyaz benek hastalığıdır.

• Göz yaralanması ve bulanıklık: Keskin dekor ya da kötü su kalitesinden kaynaklanır. Önce su değerlerini kontrol edin ve su değişimini artırın; enfeksiyon belirtisi varsa ürün etiketindeki dozla antibakteriyel tedaviye başlayın, gerekirse veteriner hekime danışın.
• Yüzme kesesi bozukluğu: Balığın yan yatması ya da yüzeyde kalması. 2–3 gün aç bırakma ve ardından haşlanmış bezelye çoğu vakada yeterlidir.
• Beyaz benek (Ich): Vücutta tuz tanesi gibi lekeler. Japon balıklarında sıcaklığı tropik değerlere çıkarmak yerine ürün etiketine uygun bir tedavi kullanın.
• Yüzgeç çürümesi: Yüzgeç uçlarında yıpranma ve renk kaybı; genellikle yüksek nitrat ve kalabalık tankla ilişkilidir.

Yeni gelen her balığı 2–4 hafta karantinada tutmak, göz ve yüzgeç hastalıklarının ana tanka taşınmasını önler.