Shubunkin

Shubunkin nasıl bir japon balığıdır?

Shubunkin (Carassius auratus, İngilizce ‘shubunkin goldfish’ ya da ‘calico goldfish’), tek kuyruklu, akıcı gövdeli ve mavi zemin üzerinde kırmızı, turuncu, siyah ve beyaz beneklerle süslü ‘kaliko’ desenli bir japon balığı varyetesidir. Akvaryumda 20–25 cm’ye ulaşır, havuzda daha da büyüyebilir ve 10–20 yıl yaşar. Varyete 20. yüzyılın başında Japonya’da geliştirilmiş, ardından İngiltere’de standartlaştırılmıştır.

Shubunkini diğer japon balıklarından ayıran şey pul yapısıdır. Klasik japon balığı ve komet parlak, metalik pullara sahiptir. Shubunkinin pulları ise ‘nakreli’ denen yarı saydam yapıdadır: bazı pullar metalik, bazıları mat, bazıları neredeyse saydamdır. Saydam pulların altındaki koyu pigment mavi ve mor tonlar olarak görünür. Bu nedenle iki shubunkin asla aynı desende olmaz.

Gövde tipi açısından shubunkin komete çok yakındır: ince, uzun ve hızlı yüzen bir balıktır. Üç kuyruk standardı bilinir:

• London shubunkin: Klasik japon balığı gibi kısa, yuvarlak uçlu kuyruk.
• Bristol shubunkin: Büyük, yuvarlak loplu, kalp biçimli kuyruk; İngiltere’de sergi standardıdır.
• Amerikan shubunkin: Kometteki gibi uzun ve derin çatallı kuyruk.

Mavi tonların değerli olduğu bir varyetedir; yavrular ilk aylarda soluk olabilir, gerçek desen 6–12 ayda oturur.

Shubunkin kaç litrelik akvaryumda yaşar, havuza uygun mu?

Shubunkin için tek birey başına en az 200 litre ve 120 cm uzunlukta bir akvaryum öneriyoruz; ideal yaşam alanı ise en az 1.000 litrelik, 80–100 cm derinliğe sahip bir bahçe havuzudur. Tek kuyruklu yapısı sayesinde hızlı yüzer ve soğuğa son derece dayanıklıdır; Türkiye’nin iç bölgelerindeki kışları bile yeterince derin havuzlarda dışarıda geçirebilir.

• Filtre: Hacmin saatte 5–6 katını işleyen güçlü filtre. Havuzda biyolojik filtre ve UV sterilizatör yeşil suyu önler.
• Yüzme alanı: Ortası boş, kenarları bitkili düzen. Shubunkin sürekli turlar atar.
• Bitki: Havuzda nilüfer gölge ve saklanma sağlar; akvaryumda anubias ve Java eğreltisi gibi sert yapraklılar yenmez.
• Kapak ve kenar: Ürken shubunkin sıçrayabilir; havuzda kedi ve balıkçıl gibi yırtıcılara karşı ağ düşünün.

Isıtıcı gerekmez. Shubunkin oda sıcaklığında yıl boyu sağlıklı kalır; hatta 4–6 haftalık serin bir kış dönemi bağışıklığı ve üreme isteğini destekler.

Shubunkin sosyal bir balıktır ve tek başına da yaşayabilse de 2–3 bireylik grupla çok daha aktif davranır. Akvaryumda her ek birey için 80–100 litre eklemenizi, havuzda ise her 25 cm’lik yetişkin için en az 250–300 litre su hesaplamanızı öneriyoruz. Fazla kalabalık havuzda balıklar bodurlaşır, su yeşile döner ve parazit yükü artar. Yavru boyutunda alınan shubunkin iki yıl içinde 15–20 cm’yi geçeceği için planlamayı yetişkin boyutuna göre yapmak gerekir.

Shubunkin için ideal su değerleri nelerdir?

Shubunkin pH 6,5–8,0, orta sert su ve 10–24 °C aralığında en iyi durumdadır; temiz ve oksijence zengin su, sıcaklıktan daha önemlidir.

Havuzda yaz aylarında su sıcaklığı 26–28 °C’yi geçerse oksijen azalır. Şelale, fıskiye ya da hava pompası eklemek bu dönemde kayıpları önler. Akvaryumda nitrojen döngüsü tamamlanmadan balık eklemeyin.

Shubunkin ne yer?

Shubunkin hepçildir ve kolay beslenir; kaliteli japon balığı pul ya da granül yemi günde 1–2 kez, 2 dakikada bitecek kadar vermek temel kuraldır.

• Temel besin: japon balığı pul ya da granül yemi; havuzda yüzen çubuk yem.
• Haftada 2–3 kez: dondurulmuş artemia, dafniya ve sivrisinek larvası.
• Haftada 1–2 kez: haşlanmış bezelye, ıspanak ve kabak.
• Renk desteği: spirulina ve astaksantin içeren yemler mavi ve kırmızı tonları belirginleştirir.

Havuzda sıcaklığa göre yemleme yapın: 20 °C üzerinde günde 2 kez, 10–15 °C arasında kolay sindirilen buğday tohumu bazlı yemle günde bir kez, 10 °C’nin altında yemlemeyi tamamen bırakın. Soğuk suda verilen yem sindirilemez ve suyu kirletir.

Shubunkin hangi balıklarla yaşar?

Shubunkin en iyi komet, klasik japon balığı ve havuzda koi ile yaşar. Bu türlerin hepsi tek kuyruklu ya da güçlü yüzücüdür, aynı soğuk su değerlerini ister ve yem yarışında birbirine denktir.

Ranchu, teleskop göz, oranda ve ryukin gibi süslü japon balıklarıyla aynı ortamda tutmayı önermiyoruz. Shubunkin hızıyla yemi bitirir ve yavaş süslüler zamanla zayıflar. Lepistes, neon tetra ve benzeri tropik türler ise hem sıcaklık farkı hem de shubunkinin ağzına sığmaları nedeniyle uygun değildir. Çin yosun yiyici büyüdükçe yavaşlayan balıkların gövdesine yapışır; japon balığı akvaryumuna konmamalıdır.

Shubunkin nasıl ürer, erkek dişi nasıl anlaşılır?

Shubunkin havuzda ilkbaharda, su 18–20 °C’ye ulaştığında kendiliğinden ürer. Erkekte üreme döneminde solungaç kapakları ve göğüs yüzgeçlerinde beyaz kabarcıklar belirir; dişi daha dolgun ve yuvarlak karınlıdır.

1. Kışı 10–14 °C civarında geçirmiş bir grup, ilkbaharda sıcaklık yükselince kur yapmaya başlar.
2. Bol dondurulmuş ve canlı yemle dişileri yumurtaya hazırlayın.
3. Yumurta paspası, ince köklü yüzen bitkiler ya da yoğun su bitkisi koyun.
4. Erkekler dişiyi bitkilere doğru iter; dişi yüzlerce yapışkan yumurta bırakır.
5. Yumurtalı bitkileri ayrı bir kaba alın; 20–22 °C’de 4–6 günde açılırlar.

Shubunkin komet ve klasik japon balığıyla kolayca melezlenir. Saf desen istiyorsanız üreme döneminde yalnızca shubunkinleri bir arada tutun.

Shubunkinde sık görülen hastalıklar nelerdir?

Shubunkin dayanıklı bir varyetedir; hastalıkların çoğu kalabalık tank, aşırı yemleme ve karantinasız yeni balık eklemekten kaynaklanır.

• Beyaz benek (Ich): Gövde ve yüzgeçlerde tuz tanesi gibi lekeler. Ürün etiketine uygun dozla tedavi edin.
• Parazitler: Havuzda çapa kurdu ve balık biti sık görülür. Belirti görürseniz veteriner hekime danışın.
• Yüzgeç çürümesi: Uzun kuyruklu Bristol ve Amerikan formlarında daha belirgindir; su kalitesini düzeltin.
• Renk solması: Hastalık değil, çoğu zaman yetersiz ışık ya da tek düze beslenmenin sonucudur.

Havuza eklenecek her yeni balığı 3–4 hafta ayrı bir tankta karantinada tutun. İlkbaharda su ısınırken balıkları yakından gözlemleyin: kışın baskılanan bağışıklık sistemi yeniden devreye girmeden parazitler çoğalabilir. Bu dönemde yemi kademeli artırmak, filtreyi temizlemek ve kısmi su değişimi yapmak salgın riskini belirgin biçimde azaltır. Balıklardan birinde hareketsizlik, yüzgeçleri gövdeye yapıştırma ya da iştahsızlık görürseniz o bireyi hemen ayırın.