Kristal Karides

Kristal karides nedir ve kiraz karidesten farkı nedir?

Kristal karides (Caridina cantonensis, İngilizce ‘crystal red shrimp’ ya da kısaca CRS; siyah varyetesi ‘crystal black shrimp’) beyaz zemin üzerinde kırmızı ya da siyah bantlar taşıyan, 2,5 cm’ye ulaşan bir cüce karidestir ve kiraz karidese göre çok daha yumuşak, asidik ve kararlı su ister. Atası Güney Çin’deki serin dağ derelerinde yaşayan arı karidesidir; kristal kırmızı varyete 1990’larda Japonya’da ıslah edilmiştir. Bugün beyaz alanın genişliğine ve desene göre C’den SSS’ye kadar uzanan derecelendirme sistemiyle satılır.

Kiraz karides (Neocaridina) geniş bir su değeri aralığına uyum sağlarken kristal karides dar bir aralıkta yaşar ve ani değişimlere çok duyarlıdır. Bu nedenle karides hobisine yeni başlayanlara önerimiz önce kiraz karidesle deneyim kazanmak, ardından kristal karidese geçmektir. Kristal karides 1,5–2 yıl yaşar ve tek başına değil, en az 10 bireylik bir grup hâlinde tutulmalıdır; kalabalık grup hem güvende hisseden karidesleri hem de düzenli üremeyi beraberinde getirir.

Kristal karides kaç litre akvaryum gerekir?

Kristal karides için en az 30 litre öneriyoruz; 45–60 litre su değerlerini çok daha kararlı tutar. Küçük hacimde buharlaşma ve sıcaklık dalgalanması TDS ve sıcaklığı hızla değiştirir. Tankın en az 4–6 hafta çalışmış, biyofilm tabakası oluşmuş ve nitrojen döngüsünü tamamlamış olması gerekir; yeni kurulmuş tankta karides kayıpları çok yüksektir.

• Tamponlayıcı zemin: Aktif (tamponlayıcı) akvaryum toprağı suyun pH’sini 6,0–6,8 aralığına çeker ve KH’yi sıfıra yakın tutar. Kristal karides tankının temelidir; genellikle 1–2 yıl etkili kalır.
• Ters ozmoz suyu: Çeşme suyu çoğu bölgede bu tür için fazla serttir. Ters ozmoz suyu, karides için üretilmiş GH yükseltici mineralle istenen değere getirilir.
• Filtre: Sünger filtre idealdir; yavruları emmez ve yüzeyinde biyofilm oluşturur. Dış filtre kullanılıyorsa girişine ince sünger takılmalıdır.
• Sıcaklık: Kristal karides sıcağa duyarlıdır; 25 °C üzeri ölüm riskini artırır. Isıtıcı yalnızca soğuk odalarda gerekir ve litre başına yaklaşık 1 W kuralıyla seçilir. Yaz aylarında fan kullanılması gerekebilir.
• Bitki ve yosun: Java yosunu ve diğer yosun türleri yavruların saklanma ve beslenme alanıdır.

Kristal karides hangi su değerlerini ister?

Kristal karides için ideal değerler 20–24 °C, pH 6,0–6,8, GH 4–6, KH 0–2 ve TDS 100–160 ppm’dir. Bu değerlerin kendisi kadar kararlılığı da önemlidir; her gün dalgalanan pH ya da TDS, sabit ama aralığın kenarındaki bir değerden çok daha zararlıdır.

Bakır, kristal karides için çok düşük dozlarda bile öldürücüdür. Birçok balık ilacı, yosun giderici ve bazı bitki gübreleri bakır içerir; tanka eklenen her ürünün etiketini kontrol edin. Eski bakır borulardan gelen su, metal dekorlar ve bazı ucuz su düzenleyiciler de risk oluşturabilir. Ters ozmoz suyuyla çalışmak bu riski büyük ölçüde ortadan kaldırır.

Su değişiminde önerimiz haftada %10’dur. Yeni su, sıcaklığı ve TDS’si tank suyuyla aynı olacak şekilde hazırlanmalı ve yavaşça eklenmelidir. Buharlaşan su ise mineral eklenmemiş saf ters ozmoz suyuyla tamamlanır; aksi hâlde TDS zamanla yükselir. Yeni karidesler en az 1–2 saat süren damla damla alıştırmayla tanka alınmalıdır.

Kristal karides ne yer?

Kristal karides hepçildir; tankta doğal olarak oluşan biyofilm, mikroorganizmalar ve yosun temel besinidir. Bunu karideslere özel granül ya da çubuk yem, kurutulmuş katalpa ya da badem yaprağı, ısırgan yaprağı ve haşlanmış ıspanakla desteklemek dengeli bir beslenme sağlar. Kalsiyum ve mineral içeren yemler kabuk değişimini kolaylaştırır.

Fazla besleme karides tanklarında en sık yapılan hatadır. Günde bir kez ya da iki günde bir, karideslerin 2–3 saatte bitirebileceği kadar yem verin; artığı alın. Haftada bir gün yem vermemek, karideslerin biyofilmle beslenmesini teşvik eder ve su kalitesini korur. Bir yem tabağı kullanmak hem artığı toplamayı hem de karideslerin tüketimini gözlemlemeyi kolaylaştırır.

Kristal karides hangi balıklarla yaşar?

Kristal karides en iyi yalnızca karides ve salyangoz barındıran bir tankta yaşar. Otocinclus, amano karidesi ve boynuzlu salyangoz yumuşak suda uyumlu birlikteliklerdir. Galaxy rasbora gibi çok küçük balıklar yetişkinlere dokunmaz, ancak yeni doğan yavruları avlayarak üremeyi belirgin biçimde azaltır.

Beta, cüce gurami ve cüce balon balığı karidesleri avlar; mavi kerevit de karidesleri yakalayıp yer. Kiraz karidesle aynı tanka koymak çiftleşme açısından sorun yaratmaz, çünkü iki cins birbiriyle melezleşmez; ancak su değerleri farklı olduğu için türlerden biri her zaman zorlanır. Neritina salyangozu da bu yumuşak suda kabuk aşınması yaşar.

Kristal karides nasıl ürer, erkek dişi nasıl anlaşılır?

Dişi kristal karides erkekten daha iri (yaklaşık 2,5 cm) ve daha dolgun karınlıdır; karın altı kalkanı daha geniştir ve erkeklere göre daha büyük görünür. Erkekler 2 cm civarında kalır, daha incedir ve karın hattı düzdür. Olgun dişilerin sırtında ‘eyer’ adı verilen sarı-yeşil yumurtalık görülür.

1. Dişi kabuk değiştirdikten sonra feromon salgılar; erkekler tankta hızla dolaşarak dişiyi arar.
2. Çiftleşmeden sonra dişi 20–30 yumurtayı karın altındaki yüzücü bacaklarında taşır ve sürekli havalandırır.
3. Kuluçka sıcaklığa bağlı olarak 25–35 gün sürer.
4. Yavrular larva evresi geçirmeden, küçük birer karides olarak doğar ve hemen biyofilmle beslenmeye başlar.

Yavruların hayatta kalması için kararlı su, bol yosun ve biyofilm, ayrıca toz hâline getirilmiş karides yemi önemlidir. Kuluçka sırasında yaşanan stres, dişinin yumurtaları düşürmesine yol açabilir.

Kristal karideste sık görülen sorunlar nelerdir?

Kristal karideste en yaygın sorunlar kabuk değiştirme (deri değiştirme) başarısızlığı, ani toplu ölümler ve dış parazitlerdir. Kabuğunu tam atamayan, gövdesinde beyaz bir halka görülen karides genellikle GH’nin çok düşük ya da çok yüksek olmasından ya da ani su değişiminden etkilenmiştir.

• Ani toplu ölüm: Bakır, sıcak hava dalgası ya da büyük ve ani su değişimi ilk akla gelmesi gereken nedenlerdir.
• Vortisella ve skutarielle: Karidesin gövdesinde beyaz tüycükler ya da baş kısmında ince beyaz kurtçuklar olarak görülür. Karantina ve uygun ürünlerle tedavi edilir.
• Renk solması: Stres, yanlış su değerleri ya da kısa süre önceki kabuk değişimine bağlı olabilir.

Tedavi gerektiren durumlarda yalnızca omurgasızlara uygun olduğu etiketinde açıkça belirtilen ürünleri kullanın ve dozu ürün etiketine göre uygulayın. Emin olmadığınız durumlarda deneyimli bir karides üreticisine ya da süs hayvanlarıyla ilgilenen bir veteriner hekime danışın.