Amano Karidesi

Amano karidesi nasıl bir canlıdır ve neden bu kadar popülerdir?

Amano karidesi (Caridina multidentata), 4–5 cm’ye ulaşan, barışçıl, dayanıklı ve iştahlı bir alg yiyicidir; bitkili akvaryumlarda ip alg ve biyofilm temizliği için en etkili karides türü olarak bilinir. Adını, 1980’lerde bu türü akvaryum düzenlemelerinde alg kontrolü için kullanan ve tanıtan Japon akvaskaper Takashi Amano’dan alır. Doğada Japonya ve Tayvan’ın kıyıya yakın tatlı su derelerinde yaşar.

Gövdesi yarı saydam, gri-yeşilimsi tondadır ve yanlarında kesik kesik kırmızımsı-kahverengi noktalar ya da çizgiler bulunur. Gövdenin ortasında, sırt boyunca uzanan açık renkli bir şerit görülür. Dişiler erkeklerden daha büyüktür ve yan noktaları uzun çizgiler hâlindedir; erkeklerde noktalar daha küçük ve aralıklıdır. Dişiler 5 cm’ye, erkekler 3–3,5 cm’ye ulaşır.

Amano karidesi kiraz karidesten belirgin şekilde büyüktür, bu yüzden orta boy balıklarla daha güvenle tutulabilir. Ancak türün en önemli farkı, larvalarının gelişimini tamamlamak için tuzlu ya da acı su gerektirmesidir; bu nedenle tatlı su akvaryumunda çoğalmaz. Bu özellik popülasyonun kontrolsüz artmasını önler, ama aynı zamanda ticarette satılan bireylerin önemli bir kısmının doğadan toplandığı ya da özel tesislerde üretildiği anlamına gelir.

Sosyal bir türdür; tek tutulabilir ama grup hâlinde daha aktif ve görünür olur. Önerimiz en az 5 bireylik bir grup ve her 20 litre için yaklaşık 2–3 amano karidesidir.

Amano karidesi kaç litrelik akvaryumda yaşar?

Amano karidesi için önerimiz en az 40 litrelik, olgun ve bitkili bir akvaryumdur. Daha büyük boyu ve aktif yapısı nedeniyle kiraz karidese göre daha fazla alan ister. Bitkili akvaryumlarda alg kontrolü için 60–100 litrelik tanklarda 5–10 bireylik gruplar yaygın olarak kullanılır.

• Filtre: Girişine sünger takılmış askı, dış veya süngerli filtre. Amano karidesleri filtre girişlerine tırmanıp içeri girebilir.
• Zemin: İnert kum, çakıl veya bitki zemini; amano karidesi zemin tipine karşı hassas değildir.
• Bitki: Yoğun bitkili tanklar idealdir. Yosunlar, anubias, Java eğreltisi ve hızlı büyüyen kök bitkileri iyi seçeneklerdir.
• Saklanma yeri: Deri değiştirme sonrasında karidesler savunmasızdır; kök ve taş arası boşluklar sağlayın.
• Kapak: Amano karidesleri tank dışına tırmanmaya yatkındır, özellikle su değerleri bozulduğunda. Kapak ve kablo boşluklarını kapatın.

Amano karidesini nitrojen döngüsü tamamlanmış ve en az 4–6 hafta çalışmış bir tanka ekleyin. Yeni tanklarda hem amonyak riski yüksektir hem de beslenmesi için yeterli biyofilm ve alg bulunmaz.

Amano karidesi için ideal su değerleri nelerdir ve bakır neden tehlikelidir?

Amano karidesi 20–27 °C sıcaklıkta, pH 6,5–8,0 ve 6–15 dGH sertlikte sağlıklı yaşar. Geniş bir aralığa uyum sağlar ve kiraz karidese göre biraz daha dayanıklıdır; ancak tüm karidesler gibi ani değişimlere ve özellikle bakıra karşı hassastır.

Bakır, amano karidesi için en büyük tehlikedir; balıklar için güvenli kabul edilen düşük konsantrasyonlar bile karideslerde toplu ölümlere yol açabilir. Pek çok balık ilacı, özellikle beyaz benek ve parazit tedavisinde kullanılanlar, bakır sülfat içerir. Bitki gübrelerinin bir kısmı da bakır içerir. Karides bulunan bir akvaryuma herhangi bir ürün eklemeden önce etiketini kontrol edin; balık tedavisi gerekiyorsa karidesleri ayrı bir tanka alın. Eski bakır su tesisatından gelen suyu kullanmadan önce birkaç dakika akıtmak da iyi bir önlemdir.

Su değişimlerini haftada %10–20 oranında ve aynı sıcaklıkta yapın. Büyük ve ani su değişimleri, özellikle sertlik farkı yüksekse, başarısız deri değiştirmeye yol açabilir.

Amano karidesi ne yer?

Amano karidesi hepçildir; ip alg, biyofilm, organik artık ve bitki parçalarını temel besin olarak kullanır, alg az olduğunda karides yemi veya batan tabletle desteklenmelidir. Yoğun bir koloni kısa sürede bir akvaryumdaki yumuşak algleri temizleyebilir.

1. Alg bol ise ek yem minimum düzeyde tutun; aksi hâlde karidesler alg yerine hazır yemi tercih eder.
2. Alg azaldığında haftada 3–4 kez karides yemi, spirulina tableti veya batan granül verin.
3. Haftada 1–2 kez haşlanmış ıspanak, kabak veya salatalık ekleyin.
4. Kurutulmuş katalpa ve badem yaprakları ek biyofilm kaynağıdır.

Amano karidesleri iri yem parçalarını kapıp kaçırmasıyla bilinir; bu davranış yemleme sırasında balıklarla rekabeti artırabilir.

Amano karidesi hangi canlılarla yaşar?

Amano karidesi, barışçıl topluluk balıkları ve diğer karideslerle en iyi uyumu gösterir. Neon tetra, harlequin rasbora, otocinclus, panda koridoras ve kiraz karides uygun arkadaşlardır. Boyutu nedeniyle kiraz karidesten daha geniş bir balık yelpazesiyle tutulabilir.

Beta balığı ve melek balığı gibi orta boy türler genellikle yetişkin amano karidesine dokunmaz, ancak deri değiştiren veya küçük bireyleri avlayabilir. Oskar, palyaço botia ve Malawi çiklitleri gibi büyük ya da avcı türler amano karidesini yer.

Amano karidesi akvaryumda ürer mi?

Amano karidesi tatlı su akvaryumunda yumurta taşır, ancak yavrular gelişimini tamamlayamaz; larvaların hayatta kalması için tuzlu ya da acı su ve özel bir yetiştirme düzeni gerekir. Doğada dişiler yumurtalarını derelerde bırakır, larvalar akıntıyla denize ulaşır ve orada geliştikten sonra tatlı suya geri döner.

Ev ortamında üretim mümkündür ama zahmetlidir. Hobicilerin uyguladığı genel yöntem, yumurtadan çıkan larvaları ayrı bir tanka alıp tuzluluğu kademeli artırmak, larvaları fitoplankton ile beslemek ve birkaç hafta sonunda metamorfozu tamamlayan yavruları yeniden kademeli olarak tatlı suya alıştırmaktır. Bu süreç dikkatli tuzluluk ölçümü ve zaman ister; yeni başlayanlar için uygun değildir.

Amano karidesinde sık görülen sorunlar nelerdir?

Amano karidesinde en sık görülen sorunlar başarısız deri değiştirme, bakır zehirlenmesi, amonyak ve nitrit kaynaklı toplu ölümler ve tanktan kaçmadır.

• Başarısız deri değiştirme: Gövdede beyaz halka görülür; GH dengesizliği veya ani su değişimi ile ilişkilidir.
• Bakır zehirlenmesi: Yeni ilaç veya gübre eklendikten sonra hızlı ölümler; hemen büyük bir su değişimi ve aktif karbon kullanımı gerekir.
• Tanktan kaçma: Su kalitesi bozulduğunda karidesler yukarı tırmanır; su değerlerini hemen test edin.
• Vorticella: Kabukta beyaz tüysü oluşumlar; ticari ürünlerle etiket talimatına göre tedavi edilir.

Herhangi bir tedaviye başlamadan önce ürünün omurgasızlar için güvenli olduğundan emin olun ve etiketteki dozu aşmayın.