Apistogramma

Apistogramma nedir, hangi türleri akvaryumda tutulur?

Apistogramma, Güney Amerika’nın sığ ve yaprak dolu sularında yaşayan, erkekleri 7–8 cm, dişileri 4–5 cm’ye ulaşan yüzü aşkın türden oluşan bir cüce çiklit cinsidir; hobide en yaygın tutulanı Apistogramma cacatuoides’tir. Bu rehberdeki değerler, A. cacatuoides başta olmak üzere A. agassizii ve A. borellii gibi yetiştirme bireyleri kolay bulunan türlerin ortak ihtiyaçlarına göre verilmiştir.

Cins adı Yunanca “kararsız çizgi” anlamına gelir ve gövde üzerindeki kesik yanal çizgiye işaret eder. A. cacatuoides’in erkekleri, kakadu tüyünü andıran uzun sırt yüzgeci ışınlarıyla dikkat çeker; “double red” ve “orange flash” gibi yetiştirme formları turuncu-kırmızı yüzgeçlere sahiptir. A. agassizii’nin mızrak biçimli kuyruğu, A. borellii’nin ise sarı-mavi gövdesi ayırt edicidir.

Apistogrammalar dişi ve erkek arasındaki belirgin farklılıklar, harem düzeninde yaşamaları ve dişinin yavru bakımındaki kararlı tavrıyla bilinir. Yetiştirme bireyleri dayanıklıdır ve orta düzeydeki hobiciler için uygundur. Yabani yakalanmış bireyler ise çok yumuşak ve asidik su ister; bu rehberdeki değerler daha çok yetiştirme bireyleri içindir. Tipik ömür 5–8 yıldır.

Apistogramma için akvaryum nasıl kurulur?

Bir erkek ve 1–2 dişi için en az 60 litrelik, 60 cm uzunluğunda bir akvaryum yeterlidir. Taban alanı önemlidir; her dişi kendi küçük bölgesini savunur ve bu bölgelerin birbirini görmeyecek şekilde ayrılması gerekir.

• Harem düzeni: Bir erkek ve 2–3 dişi klasik düzendir. Her dişi için ayrı bir mağara sağlayın. İki erkek ancak 100–120 litre üzerindeki, görsel engellerle bölünmüş akvaryumlarda tutulabilir.
• Mağaralar: Hindistan cevizi kabuğu, ters çevrilmiş küçük saksılar ve yassı taşlarla oluşturulmuş oyuklar. Dişi yumurtalarını mağaranın tavanına bırakır.
• Zemin: İnce kum. Apistogrammalar kumu eleyerek yem arar.
• Kuru yapraklar ve kökler: Hint bademi ve meşe yaprakları hem saklanma alanı hem de mikroorganizma kaynağıdır; suya hafif tanin rengi verir.
• Bitkiler: Kriptokorin, Java yosunu, anubias ve yüzer bitkiler. Loş ışık apistogrammaların renklerini ve davranışlarını daha iyi ortaya çıkarır.
• Filtre: Düşük akıntılı sünger filtre veya çıkışı dağıtılmış bir askı filtre.

Akvaryum nitrojen döngüsünü tamamlamış ve en az 4–6 hafta çalışmış olmalıdır. Kuru yapraklar çürüdükçe suda biyofilm oluşur; bu da yavrular için doğal bir besin kaynağı sağlar.

Satın alırken türün adının doğru etiketlendiğinden emin olun. Mağazalarda farklı Apistogramma türleri sıklıkla genel “apisto” adıyla satılır ve gençken birbirine çok benzer. Farklı türleri aynı akvaryumda tutmak melezleşmeye ve bölge çatışmasına yol açabileceği için tek bir türle başlamanızı öneririz. Gençken alınan grupta cinsiyet ayrımı zor olduğundan, renkleri belirginleşmiş genç yetişkinler almak harem kurmayı kolaylaştırır.

Apistogramma için su değerleri nelerdir?

Yetiştirme apistogrammalar için önerilen değerler pH 6,0–7,5, sıcaklık 24–29 °C ve 2–15 °dGH sertliktir. A. cacatuoides bu cinsin en toleranslı türlerinden biridir; yabani bireyler ve A. agassizii gibi türler ise pH 5,0–6,5 ve çok yumuşak su ister.

Bazı Apistogramma türlerinde yavruların cinsiyet oranı sıcaklık ve pH’tan etkilenir: yüksek sıcaklıkta daha çok erkek, düşük sıcaklıkta daha çok dişi yavru oluştuğu bilinmektedir. Üreme planlıyorsanız 26 °C civarı dengeli bir oran için iyi bir başlangıçtır. Haftalık %20–30 su değişimi yeterlidir.

Apistogramma ne yer?

Apistogramma etçil ağırlıklı bir hepçildir. Doğada zemindeki küçük kabuklular, böcek larvaları ve kurtçuklarla beslenir.

• Temel yem: Küçük, batan granül veya mikro pelet. Bazı bireyler kuru yeme alışmakta isteksiz olabilir.
• Dondurulmuş yemler: Sivrisinek larvası, artemia, dafnia ve siklops; haftada 3–4 kez.
• Canlı yemler: Yeni çıkmış artemia, mikrokurt ve grindal kurdu üreme kondisyonu için çok değerlidir.

Günde 1–2 küçük öğün yeterlidir. Dişiler üreme dönemine girmeden önce protein ağırlıklı beslenmeyle kondisyon kazanır; bu dönemde dişinin karın bölgesinin dolgunlaştığı ve rengin parlak sarıya döndüğü görülür.

Apistogramma hangi balıklarla birlikte yaşar?

Apistogramma, orta ve üst su katmanında yaşayan, yumurtaları ve yavruları tehdit etmeyecek küçük sürü balıklarıyla en iyi uyumu gösterir. Kardinal tetra, neon tetra, harlequin rasbora ve kırmızı burunlu tetra iyi seçimlerdir. Otocinclus zemin bölgesini tehdit etmeden yosun kontrolüne yardım eder.

Bu sürü balıkları “hedef balık” işlevi de görür: üst katmanda sakin yüzen bir sürü gören apistogrammalar ortamın güvenli olduğunu algılar, mağaralarından daha sık çıkar ve renklerini daha cesurca gösterir. 60 litrelik bir akvaryumda 8–10 tetra ya da rasboradan oluşan bir sürü yeterlidir.

Koridoraslar zeminde dolaştıkları için yumurtlama döneminde apistogramma dişisi tarafından kovalanır; geniş bir akvaryumda yaşanabilir ama gerilim olur. Ram çiklidi ile aynı akvaryumda tutmak zemin rekabeti yaratır. Kiraz karides yetişkin olarak çoğu zaman güvende kalsa da yavruları avlanır. Oskar ve Malawi çiklitleri apistogrammayı yaralar veya yer; sumatra barbı ise yüzgeçlerini ısırır.

Apistogramma nasıl ürer?

Apistogramma bir mağara yumurtlayıcısıdır: dişi yumurtalarını mağaranın tavanına yapıştırır, yumurtaları ve yavruları tek başına korur; erkek ise daha geniş bölgeyi savunur.

1. Hazırlık: Her dişi için bir mağara, 26–28 °C sıcaklık ve yumuşak su sağlayın. A. cacatuoides daha sert suda da ürer.
2. Yumurtlama: Dişi sarıya döner ve erkeği mağaraya çeker. 50–150 yumurta bırakılır.
3. Kuluçka: 26–27 °C’de yumurtalar 2–3 günde açılır; larvalar 5–7 gün sonra serbest yüzmeye başlar.
4. Yavru bakımı: Dişi yavru sürüsünü günlerce yönetir, tehlike anında özel bir hareketle onları zemine yatırır. Yavrular yeni çıkmış artemia ve mikrokurtla beslenir.

Yavru bakımı sırasında dişi çok saldırgan olabilir ve erkeği de kovalar. Erkeğin saklanabileceği yerler olması, bu dönemde yaralanmaları önler. Topluluk akvaryumunda dişi, yavruları 3–4 hafta boyunca koruyabilir; yavrular 1 cm’ye ulaştığında bağımsızlaşır ve ayrı bir büyütme akvaryumuna alınabilir.

Apistogrammada hangi hastalıklar sık görülür?

Apistogrammada en sık görülen sorunlar iç parazitler, bakteriyel enfeksiyonlar ve nitrat birikimiyle ilişkili halsizliktir. Yabani bireyler, karantina gerektiren parazit yükleriyle gelebilir.

• İç parazitler: İştahsızlık, kararma ve beyaz dışkı. Antiparaziter ürünü etiket dozunda kullanın.
• Bakteriyel enfeksiyonlar: Yüzgeç çürümesi ve pul kalkması. Su kalitesini düzeltip etiketli antibakteriyel ürün uygulayın.
• Beyaz benek: Yeni balık eklenmesinden sonra görülebilir; etikete uygun tedavi ve kademeli sıcaklık artışı.

Yeni bireyleri 2–3 hafta karantinada tutun. Tedavi gerekiyorsa ilacın dozu için ürün etiketine bağlı kalın; emin olmadığınız durumda veteriner hekime danışın.