Sarı Prenses

Sarı prenses nasıl bir balıktır, kaç cm olur ve kaç yıl yaşar?

Sarı prenses (Labidochromis caeruleus, İngilizce ‘electric yellow’ ya da ‘yellow lab’), Malawi Gölü’nün kayalık kıyılarında yaşayan, 8–10 cm boya ulaşan ve iyi bakımla 8–10 yıl yaşayan bir mbuna çiklitidir. Mbuna grubunun en uysal türlerinden biri kabul edilir; bu yüzden Malawi çiklitleri akvaryumuna başlayanların ilk tercihlerinden biridir. Yine de buradaki uysallık mbunalar arasında görelidir: neon tetra ya da lepistes gibi topluluk balıklarıyla aynı akvaryuma konacak bir tür değildir.

Doğada türün en yaygın formu mavimsi beyazdır; hobide bilinen parlak limon sarısı form gölün kuzeybatı kıyısında, sınırlı bir bölgede bulunur. Satıştaki sarı prenseslerin neredeyse tamamı çiftlik üretimidir ve bu bireyler akvaryum koşullarına yaban bireylerden çok daha kolay uyum sağlar. Erkek ve dişi aynı sarı renktedir; erkeklerde sırt ve anal yüzgeçteki siyah bant daha koyu ve keskindir, anal yüzgeçteki yumurta lekeleri daha belirgindir, erkekler genellikle de bir iki santimetre daha iridir.

Türün ağzı ince, uzun ve sivri dişlidir. Bu yapı, diğer birçok mbuna gibi kayadan yosun kazımaktan çok yosun aralarındaki böcek larvalarını, küçük salyangozları ve kabukluları toplamaya uygundur. Bu fark, beslenme bölümünde göreceğimiz gibi menünün kurgusunu doğrudan etkiler.

Sarı prenses kaç litrelik akvaryumda yaşar?

Sarı prenses için önerimiz en az 200 litre ve 120 cm taban uzunluğudur; yalnızca bu türden oluşan küçük bir grup için 90 × 45 cm tabanlı yaklaşık 150 litrelik akvaryum alt sınırdır. Mbunalar bölgeci olduğundan hacimden çok taban alanı önemlidir: uzun bir tank, baskın erkeğin diğer bireyleri sürekli kovalamasını engeller.

Grup yapısında bir erkeğe en az 3–4 dişi düşmelidir. Tek erkek ve tek dişiden oluşan çiftte dişi yoğun kovalamaya maruz kalır, yüzgeçleri yıpranır ve beslenemez. Başka mbunalarla karışık akvaryumda ise her türü ayrı renkte seçmek ve akvaryumu hafif kalabalık tutmak saldırganlığı tek bir bireye yönelmekten kurtarır. Kurulumda şu noktalara dikkat edin:

• Zemin: Kum ya da aragonit kumu. Aragonit pH değerini doğal olarak 8 civarında tamponlar.
• Kaya düzeni: Bol mağara ve geçit oluşturan kaya yığınları. Kayaları kum üzerine değil doğrudan cam tabana oturtun; sarı prensesler kum kazır ve kayayı devirebilir.
• Bitki: Anubias ve Java eğreltisi gibi sert yapraklı bitkiler çoğu zaman dayanır; yumuşak bitkiler kısa sürede yenir.
• Filtre: Saatte akvaryum hacminin 5–8 katı debi. Mbunalar yoğun beslenir ve çok atık üretir.
• Isıtıcı: Gereklidir. Litre başına 1 W kuralıyla 200 litrelik akvaryuma 200 W yeterlidir; soğuk odada bir üst güç seçin.

Haftada bir kez suyun %30–40’ını değiştirmek nitrat birikimini sınırlar. Yeni suyun sıcaklığını ve sertliğini akvaryuma yakın tutun.

Sarı prenses için ideal su değerleri nelerdir?

Sarı prenses sert ve alkali su ister: pH 7,6–8,6, sıcaklık 24–28 °C ve genel sertlik 10–25 dGH idealdir. Malawi Gölü suyu yıl boyu kararlıdır; tür bu yüzden yüksek pH’tan çok ani değişimlerden zarar görür.

Şebeke suyunuz yumuşaksa aragonit kum, filtre içine konan mercan kırığı ya da hazır Malawi tuzu karışımı kullanabilirsiniz. Sertliği ve pH’ı tek seferde değil, birkaç su değişimine yayarak yükseltin. Ölçümleri damla test kitiyle yapmak şerit testlerden daha güvenilir sonuç verir.

Sarı prenses ne yer?

Sarı prenses bitkisel ağırlıklı bir hepçildir; günlük menünün yaklaşık üçte ikisi spirulina ya da bitkisel bazlı pul ve granülden, kalanı ölçülü hayvansal yemden oluşmalıdır. Doğada sık yediği küçük omurgasızları akvaryumda dondurulmuş misis karidesi ve artemia karşılar.

• Temel yem: Spirulina oranı yüksek, batan ya da yavaş batan pul ve granül.
• Takviye: Haftada 1–2 kez haşlanmış ıspanak, kabak dilimi ya da kabuğu soyulmuş bezelye.
• Hayvansal yem: Haftada 1–2 kez dondurulmuş misis veya artemia.
• Kaçınılacaklar: Sığır kalbi gibi memeli eti, bol miktarda kırmızı sivrisinek larvası ve yüksek proteinli yemler. Bu yemler Malawi şişkinliği riskini artırır.

Günde 1–2 kez, 1–2 dakikada bitecek kadar yem verin ve haftada bir gün yemsiz geçirin. Mbunalar her zaman açmış gibi davranır; fazla yem hem sindirim sorunlarına hem de hızlı nitrat birikimine yol açar.

Sarı prenses hangi balıklarla yaşar?

Sarı prenses en iyi, benzer boyda ve benzer mizaçtaki diğer Malawi mbunalarıyla yaşar. Sarı renkte başka bir türü aynı akvaryuma koymamak gerekir; erkekler aynı renkteki bireyleri rakip olarak görür ve melezleşme riski doğar. Mavi tonlu türler, örneğin demasoni ya da mavi zebra mbunaları, renk açısından iyi bir eşleşmedir; ancak demasoni çok daha saldırgan olduğu için kalabalık bir grupla eklenmelidir.

Dip katmanında sert suya dayanıklı ancistrus iyi bir yardımcıdır. Boesemani gökkuşağı balığı gibi hızlı ve sert suya uyumlu orta boy türler de büyük Malawi akvaryumlarında kullanılır. Yumuşak ve asidik su isteyen discus, neon tetra ve melek balığı ise hem su değerleri hem de mizaç nedeniyle uygun değildir. Kiraz karides ve diğer küçük omurgasızlar kısa sürede yenir.

Sarı prenses nasıl ürer, erkek dişi nasıl anlaşılır?

Sarı prenses ağızda kuluçka yapan bir türdür: dişi yumurtaları ağzında taşır ve yavrular yaklaşık 21–28 gün sonra serbest yüzer hâlde ağızdan çıkar. Uygun su değerleri ve bir erkeğe birkaç dişi düşen bir grupla üreme çoğu zaman kendiliğinden başlar.

1. Erkek bir kaya yüzeyini ya da kum çukurunu temizler ve renklerini koyulaştırarak dişiye gösteriş yapar.
2. Dişi birkaç yumurta bırakır ve hemen ağzına alır; erkeğin anal yüzgecindeki yumurta lekelerini toplamaya çalışırken yumurtalar döllenir.
3. Kuluçkadaki dişinin ağız altı şişkin görünür ve yem yemez. Bir kuluçkada genellikle 10–25 yumurta bulunur.
4. Dişiyi stres yaşamaması için ilk günlerde değil, kuluçkanın ikinci haftasında 60 litrelik ayrı bir akvaryuma alabilirsiniz.
5. Yavrular yeni çıkmış artemia nauplii ve ezilmiş pulla beslenir; günde 3–4 kez az miktarda yem verilir.

Erkek dişi ayrımı genç bireylerde zordur. Kesin sonuç için 6–7 cm boydaki bireylerde siyah yüzgeç bandının koyuluğuna, yumurta lekelerine ve gösteriş davranışına birlikte bakın.

Sarı prenseste sık görülen hastalıklar nelerdir?

Sarı prensesin en sık sorunları Malawi şişkinliği, beyaz benek hastalığı ve saldırganlık kaynaklı yaralanmalardır. Bu sorunların büyük bölümü yanlış beslenme, yüksek nitrat ve kalabalık olmayan, dengesiz grup yapısından kaynaklanır.

• Malawi şişkinliği: Karın şişer, balık yem reddeder ve beyaz ipliksi dışkı görülür. Bitkisel ağırlıklı beslenme ve temiz su en güçlü önlemdir; tedavi için akvaryum ilacının etiketine uyun, gerekirse veteriner hekime danışın.
• Beyaz benek: Vücutta tuz tanesi gibi beyaz noktalar oluşur. Sıcaklığı kademeli olarak 28 °C civarına çıkarmak ve etiketteki dozla ilaç uygulamak yaygın yaklaşımdır.
• Yüzgeç çürümesi ve yaralar: Sürekli kovalanan bireylerde görülür. Grup oranını düzeltmek ve kaya düzenini değiştirmek bölge sınırlarını sıfırlar.
• Delik hastalığı: Baş bölgesinde küçük çukurlar oluşur; çoğu zaman uzun süreli kötü su kalitesi ve vitamin eksikliğiyle ilişkilendirilir.

Yeni gelen her balığı en az iki hafta karantinada tutmak, hastalıkların ana akvaryuma taşınmasını büyük ölçüde engeller.