Lepistes

Lepistes nasıl bir balıktır ve yeni başlayanlar için uygun mu?

Lepistes (guppy, Poecilia reticulata), Güney Amerika’nın kuzeydoğusu ve Karayip adalarından gelen, canlı yavru doğuran, barışçıl ve küçük bir balıktır; sert musluk suyuna uyumu ve kolay bakımı sayesinde yeni başlayanlar için en uygun türlerden biridir. Erkekler yaklaşık 3–3,5 cm, dişiler ise 5–6 cm boyuna ulaşır.

Erkekler parlak renkli ve geniş, gösterişli kuyruk yüzgeçlidir; dişiler daha iri, daha sade renkli ve dolgun karınlıdır. Seçici üretimle elde edilmiş yüzlerce varyete bulunur: kobra, tuxedo, Moskova mavisi, albino ve yarım ay kuyruk bunlardan sadece birkaçıdır. Dünyanın birçok tropik bölgesine sivrisinek larvalarını kontrol etmek amacıyla bırakıldığı için yabani popülasyonları çok geniş bir alana yayılmıştır.

Bilinmesi gereken bir nokta, ticari lepisteslerin yoğun akrabalı üretim nedeniyle yabani atalarına göre daha hassas olabilmesidir. Sağlıklı, aktif ve yüzgeçleri açık bireyler seçmek, ilk haftalardaki kayıpları belirgin şekilde azaltır.

Lepistes kaç litrelik akvaryumda yaşar?

Lepistes için en az 40 litre, yani yaklaşık 45 × 30 cm tabanlı bir akvaryum gerekir; hızlı ürediği için 60 litre ve üzeri bir hacim çok daha rahat bir başlangıç sağlar. Küçük tanklarda nüfus birkaç ayda kontrolden çıkabilir ve su kalitesi hızla bozulur.

• Bitkiler: Java yosunu, hornwort (boynuz yaprağı), limnophila ve yüzen bitkiler hem yavrulara saklanma alanı sağlar hem de nitratı tüketir.
• Filtre: Lepistes güçlü akıntıyı sevmez; uzun yüzgeçli erkekler zorlanır. Sünger filtre ya da debisi ayarlanabilen askı filtre idealdir ve yavruların emilmesini önler.
• Işık: Orta seviye ışık yeterlidir; günlük 8–10 saatlik aydınlatma bitkiler ve balıklar için uygundur.
• Isıtıcı: Türkiye’de kış aylarında oda sıcaklığı düştüğü için ayarlı bir ısıtıcıyla suyu 24–26 °C’de tutun.

Akvaryumu nitrojen döngüsü tamamlanmadan balıkla doldurmayın. Lepistes dayanıklı görünse de amonyak ve nitrit içeren suda yüzgeç çürümesine ve kolumnarise kolayca yakalanır.

Erkek ve dişi oranı nasıl olmalı?

Bir erkeğe en az 2–3 dişi önerilir. Erkekler dişileri sürekli kovaladığı için oran düşük tutulursa dişiler yorulur, strese girer ve erken ölebilir. Yalnızca renkli erkeklerden oluşan bir akvaryum da kurulabilir; bu durumda üreme olmaz, ancak erkekler arasında hafif kovalamaca görülebilir.

Lepistes için ideal su değerleri nelerdir?

Lepistes pH 7,0–8,5, sıcaklık 22–28 °C ve 8–30 °dGH sertlikte yaşar; yani tetraların aksine orta sert ve hafif alkali suyu sever. Türkiye’deki çoğu şebeke suyu, klor giderildikten sonra lepistes için doğrudan uygundur.

Çok yumuşak ve asidik su, lepisteslerde zamanla iştahsızlık, sallantılı yüzme ve mantar enfeksiyonlarına yol açabilir. Suyunuz yumuşaksa zemine bir miktar mercan kumu ya da aragonit eklemek sertliği ve pH’yi yükseltir. Haftada %25–30’luk su değişimi, özellikle nüfus arttıkça zorunlu hâle gelir.

Lepistes ne yer?

Lepistes hepçildir; kaliteli pul ya da mikro granül yemin yanında spirulina gibi bitkisel kaynaklar ve haftada birkaç kez dondurulmuş yemle dengeli beslenir. Doğada yosun, küçük böcekler ve sivrisinek larvalarıyla beslenir.

• Günde 2 kez, 1–2 dakikada tükenecek küçük porsiyonlar verin.
• Spirulina katkılı pul yem, sindirim ve renk için faydalıdır.
• Dondurulmuş artemia, daphnia ve sivrisinek larvası haftada 2–3 kez verilebilir.
• Yavrulara ezilmiş pul yem, mikro yavru yemi ya da taze açılmış artemia nauplii günde 3–4 kez verilir.

Lepisteslerin iştahı çok güçlüdür ve sürekli yem ister gibi görünürler; bu davranış aşırı beslemeye kolayca yol açar. Fazla yem hem kabızlık ve şişkinlik hem de amonyak birikmesine neden olur. Haftada bir gün yemsiz bırakmak iyi bir alışkanlıktır.

Lepistes hangi balıklarla birlikte yaşar?

Lepistes, sert suyu seven barışçıl türlerle en iyi uyumu gösterir; platy, molly, benekli koridoras, ancistrus, zebra danio ve amano karidesi uygun ortaklardır.

Endler lepistesi ile birlikte tutulabilir, ancak iki tür kolayca melezleşir; saf hat korumak istiyorsanız ayrı akvaryumda tutun. Kiraz karides yetişkinleri genellikle güvendedir, fakat yavru karidesler lepisteslerin yemi olur. Melek balığı lepistes yavrularını ve küçük erkekleri avlayabilir. Sumatra barbı gibi yüzgeç ısıran türler erkeklerin uzun kuyruklarını parçalar; beta balığı ise renkli erkek lepistesleri rakip olarak görüp saldırabilir. Oskar ve Malawi çiklitleri gibi iri ve agresif türler de uygun değildir.

Lepistes akvaryumda nasıl ürer?

Lepistes canlı doğurur ve akvaryumda kendiliğinden, çok hızlı ürer; bir dişi yaklaşık her 28–30 günde bir 20–50 yavru verebilir. Dişiler spermi depolayabildiği için tek bir çiftleşmeden sonra birkaç kez doğum yapabilir.

1. Hamile dişide karın büyür ve anal yüzgecin önünde koyu bir gebelik lekesi belirginleşir.
2. Doğuma birkaç gün kala dişiyi bol bitkili ayrı bir tanka ya da geniş bir doğum ağına alın; küçük doğurma kutuları strese yol açabilir.
3. Doğumdan hemen sonra anneyi ana tanka geri alın; lepistesler kendi yavrularını yer.
4. Yavrulara ilk günden itibaren mikro yem ve artemia nauplii verin; günlük küçük su değişimleri büyümeyi hızlandırır.
5. Yavrular 3–4 haftada cinsiyet belirtileri göstermeye başlar ve 3 ayda üreme olgunluğuna ulaşır.

Nüfus kontrolü için yoğun bitki ile yavruların bir kısmının hayatta kalmasına izin vermek ya da yalnızca erkek tutmak pratik yöntemlerdir.

Yeni doğan yavrular yaklaşık 6–7 mm boyundadır ve ilk günden itibaren serbest yüzer. İlk iki haftada günde birkaç kez az miktarda yem verip her gün %10–15’lik su değişimi yapmak, yavruların hem hızlı büyümesini hem de yüzgeçlerinin düzgün gelişmesini sağlar.

Lepisteste sık görülen hastalıklar nelerdir?

Lepisteste en sık görülen sorunlar yüzgeç çürümesi, kolumnaris, beyaz benek, kamera solucanı (Camallanus) ve gebeliğe bağlı stres kayıplarıdır. Uzun kuyruklu erkekler yüzgeç çürümesine özellikle yatkındır.

Kamera solucanında anüsten sarkan kırmızı ince solucanlar görülür; kolumnariste ağız ve sırt çevresinde beyaz-gri pamuksu lekeler oluşur. Yüzgeç çürümesi genellikle kötü su kalitesinin işaretidir. İlk adım her zaman su testi ve %30’luk su değişimidir. Antiparaziter ve antibakteriyel ilaçlarda dozu mutlaka ürün etiketine göre belirleyin ve gerekirse bir veteriner hekime danışın. Yeni lepistesleri 2–3 hafta karantinada tutmak, Camallanus gibi iç parazitlerin ana tanka girmesini önlemenin en etkili yoludur.