Başlangıç İçin En Kolay Akvaryum Bitkileri: 12 Dayanıklı Tür

Bir akvaryum bitkisini kolay yapan nedir?

Kolay bir akvaryum bitkisi; düşük ışıkta yaşayabilen, CO2 eklenmeden büyüyebilen, geniş bir pH ve sertlik aralığına uyum sağlayan ve yavaş ya da kontrollü büyüyen bitkidir. Bu özelliklerin ortak sonucu, bakım hatalarına karşı toleranstır: bir hafta su değişimi aksarsa ya da gübre unutulursa bitki ölmez, yalnızca büyümesi yavaşlar.

Yavaş büyüme bazen dezavantaj gibi görünür, ancak yeni başlayan için avantajdır. Yavaş büyüyen bitki daha az besin ister, daha az budama gerektirir ve ışık–besin dengesindeki küçük sapmalardan etkilenmez. Öte yandan çok yavaş büyüyen bitkilerin yaprakları zamanla yosun tutabilir; bu yüzden kolay bir tankta yavaş ve hızlı büyüyen bitkileri birlikte kullanmak en dengeli sonucu verir.

Başlangıç için hangi bitkiler önerilir?

Aşağıdaki tablo, deneyimimizde ilk akvaryumda en az sorun çıkaran türleri ve temel ihtiyaçlarını özetler. Değerler genel hobi kabulüne dayanır; bitkiler bu aralıkların dışında da bir süre yaşayabilir, ancak en iyi görünümü bu koşullarda verir.

Anubias nasıl dikilir ve neden bu kadar dayanıklıdır?

Anubias, köksapı zemine gömülmeden taş ya da köke bağlanarak yetiştirilir; köksap gömülürse çürür ve bitki zamanla ölür. Bu bitkinin dayanıklılığı, kalın ve mumsu yapraklarından gelir. Yaprak dokusu sert olduğu için otçul balıkların çoğu Anubias’a dokunmaz; bu yüzden Malawi çiklitleri, Japon balığı ve büyük ciklitlerle birlikte kullanılabilen sayılı bitkilerden biridir.

Anubias’ın tek zayıf noktası, yavaş büyüdüğü için yapraklarında nokta şeklinde yeşil yosun birikebilmesidir. Bitkiyi ışığın doğrudan vurmadığı, bir kökün gölgesinde kalan alanlara yerleştirmek bu sorunu büyük ölçüde önler. Bağlama için ince misina, pamuk iplik ya da siyanoakrilat bazlı jel yapıştırıcı kullanılabilir; kökler birkaç hafta içinde yüzeye tutunur ve misina kesilip alınabilir. Anubias nana petite gibi küçük varyeteler, nano tanklarda ön plan detayı olarak çok etkilidir.

Java eğreltisi neden yeni başlayanların ilk tercihidir?

Java eğreltisi, 20–28 °C arasında, düşük ışıkta, CO2’siz ve neredeyse hiç gübre almadan yaşayabildiği için en affedici bitkilerden biridir. Anubias gibi köksapı gömülmez; köke ya da taşa bağlanır. Yaprakları tadı acı olduğu için balıklar tarafından genellikle yenmez.

Bitki, yaşlı yapraklarının uçlarında ve kenarlarında yavru bitkicikler oluşturarak kendiliğinden çoğalır. Yapraklarda kahverengi veya siyah lekeler görülmesi çoğu zaman bu yavru oluşumunun ilk aşamasıdır; ancak yaprağın tamamen saydamlaşması ve çürümesi, köksapın gömüldüğünü ya da potasyum eksikliğini gösterebilir. “Windelov”, “Trident” ve “Narrow” gibi formlar aynı bakım koşullarında farklı yaprak dokuları sunar ve tek tankta bir arada kullanıldığında görsel çeşitlilik sağlar.

Cryptocoryne neden erir ve ne yapılmalı?

Cryptocoryne yaprakları, yeni bir tanka alındıktan sonraki 1–3 hafta içinde sıklıkla erir; bunun nedeni bitkinin ışık, sıcaklık ve su kimyasındaki ani değişime tepki vermesidir. Özellikle satıcıda su üstünde (emers) yetiştirilmiş bitkiler, su altı formuna geçerken eski yapraklarını bırakır. Kök ve köksap sağlıklıysa 2–4 hafta içinde yeni yapraklar çıkar.

Eriyen yaprakları kökten dikkatlice kesip almak ve bitkiyi yerinden oynatmamak en doğru yaklaşımdır. Cryptocoryne’ler köklü bitkilerdir ve besinin büyük kısmını zeminden alırlar; inert kum kullanılıyorsa her 2–3 ayda bir bitkinin yakınına kök tableti gömmek gerekir. Cryptocoryne wendtii’nin yeşil, kahverengi ve “Tropica” gibi formları, düşük ışıklı tanklarda ön ve orta alanı doldurmak için idealdir. Bitki kendiliğinden yan sürgünler (stolon) çıkararak birkaç ay içinde sık bir grup oluşturur.

Hızlı büyüyen kolay bitkiler neden önemlidir?

Hızlı büyüyen bitkiler, sudaki fazla besini yosundan önce tükettiği için yeni kurulan tanklarda doğal bir dengeleyici görevi görür. Hygrophila polysperma, Limnophila sessiliflora ve Vallisneria bu rolü en iyi üstlenen türlerdir. Kurulumun ilk aylarında bu bitkilerden bol miktarda kullanmak, sonradan yavaş büyüyen türlere geçişi kolaylaştırır.

Bu bitkilerin bakımı, düzenli budamadır. Gövdeli bitkiler su yüzeyine ulaştığında ışığı keserek alt bitkileri gölgede bırakır. Vallisneria ise stolonlarla yayılır ve 3–4 ay içinde arka planı tamamen kaplayabilir. Hızlı büyüyen bitkilerin yeni yapraklarında solgunluk veya sararma görülmesi, tankta besin eksikliğinin ilk işaretidir ve gübreleme planını gözden geçirmek için iyi bir göstergedir.

Amazon kılıcı, Vallisneria ve Bucephalandra kimler için uygundur?

Amazon kılıcı, 60 litre ve üzerindeki tanklarda tek başına odak oluşturan büyük bir köklü bitkidir; Vallisneria arka plan perdesi, Bucephalandra ise ön plandaki taş detayları için uygundur. Üçü de farklı ihtiyaçlar ve farklı kullanım alanlarıyla kolay bitkiler grubunu tamamlar.

Amazon kılıcı (Echinodorus) güçlü bir kök sistemi geliştirir ve besinin büyük kısmını zeminden alır. Bu nedenle inert zeminli tanklarda bitki başına 2–3 kök tableti ile beslenmesi gerekir; aksi takdirde yaprakları küçülür ve sararır. Uzun yapraklı formları 50 cm’yi aşabildiği için 40 cm’den kısa tanklarda yüzeyi kaplayarak alt bitkileri gölgede bırakabilir. Küçük tanklarda Echinodorus grisebachii “Tropica” gibi kompakt formlar tercih edilmelidir.

Vallisneria, uzun şerit yaprakları ve hızlı yayılmasıyla arka planı kısa sürede kapatır. Sert ve kalkerli suyu sevmesi, Türkiye’nin birçok bölgesindeki musluk suyuyla iyi uyum sağlamasını kolaylaştırır. Yaprakları su yüzeyine ulaştığında yatarak uzar; uzun yaprakları dipten kesmek bitkiye zarar vermez. Bucephalandra ise Borneo kökenli, Anubias’a benzer şekilde taşa bağlanan, ışıkla mor, mavi ve yeşil yansımalar gösteren küçük bir epifittir. Büyümesi yavaştır ama köksapı sağlam olduğu sürece neredeyse sorunsuzdur.

Kolay bitkilerde en sık hangi sorunlar görülür?

Kolay bitkilerde en sık görülen sorunlar köksap çürümesi, yavaş büyüyen yapraklarda yosun birikmesi ve potasyum eksikliğine bağlı yaprak delikleridir. Bu sorunların çoğu bakım hatasından kaynaklanır ve kolayca düzeltilebilir.

• Köksap çürümesi: Anubias, Java eğreltisi ve Bucephalandra’nın köksapı zemine gömüldüğünde görülür; bitkiyi çıkarıp çürük kısmı kesmek ve taşa bağlamak gerekir.
• Yaprak delikleri ve kenar sararması: Çoğunlukla potasyum eksikliğinin işaretidir; potasyum içeren bir gübre eklemek yeni yapraklarda düzelme sağlar.
• Solgun yeni yapraklar: Demir eksikliğini gösterebilir; düşük dozda mikro gübre faydalı olur.
• Uzayan, seyrelen gövdeli bitkiler: Işık yetersizdir ya da armatür tanka göre zayıftır.

Kolay bitkileri satın alırken nelere dikkat edilmeli?

Satın alma aşamasında doğru bitkiyi seçmek, tanktaki başarının yarısıdır. Aşağıdaki kontrol listesi, sorunlu bitkileri eve getirmeden ayıklamaya yardım eder.

• Yapraklarda delik, saydamlaşma veya kahverengi çürüme olmamalı.
• Köksap ve kökler sert, beyaz ya da açık renkli olmalı; yumuşak ve kahverengi kökler çürümeye işarettir.
• Yaprak ve gövdelerde salyangoz yumurtası veya iplik şeklinde yosun aranmalı.
• Laboratuvar ortamında üretilen “in vitro” bitkiler salyangoz ve yosun taşımaz; yeni kurulan tanklarda güvenli tercihtir.
• Satıcıda yalnızca su üstünde yaşayabilen kara bitkileri (ör. bazı Dracaena ve Ophiopogon türleri) akvaryum bitkisi gibi satılabilir; bunlar birkaç ay içinde su altında çürür.

Yeni bitkileri tanka koymadan önce musluk suyuyla iyice durulamak, saksı taş yününü tamamen ayıklamak ve gerekiyorsa birkaç gün ayrı bir kapta gözlemlemek, salyangoz ve zararlı taşıma riskini azaltır.

Kolay bitkiler hangi balıklarla uyumludur?

Bu listedeki bitkilerin büyük çoğunluğu, bitki yemeyen küçük topluluk balıklarıyla sorunsuz yaşar. Neon tetra, harlequin rasbora, koridoras türleri, otocinclus ve kiraz karides, kolay bitkili tanklar için klasik eşleşmelerdir. Koridoraslar zemini sürekli karıştırdığı için ön plandaki küçük bitkileri yerinden çıkarabilir; bu nedenle ön planda köklü türler yerine taşa bağlı Bucephalandra ve Anubias tercih edilebilir.

Bitki yiyen veya kazan türlerle kurulan tanklarda seçim daralır. Japon balığı ve Malawi çiklitleri gibi türlerle yalnızca Anubias ve Java eğreltisi gibi sert yapraklı epifitler uzun süre dayanır. Molly ve platy gibi canlı doğuranlar yumuşak yaprakları kemirebilir; bu tanklarda Vallisneria ve Cryptocoryne gibi sert dokulu türler daha uygundur.

Kolay bitkilerle bir başlangıç düzeni nasıl kurulur?

60 litrelik bir tankta kolay bitkilerle dengeli bir düzen için yaklaşık 10–14 bitki saksısı yeterlidir. Arka plana 3–4 saksı Vallisneria veya Hygrophila, orta alana bir kök üzerine bağlanmış 2–3 Java eğreltisi ve 1–2 Anubias, ön ve orta alana 3–4 Cryptocoryne wendtii, en öne ise 2 saksı Cryptocoryne parva ya da Sagittaria subulata yerleştirilebilir.

1. Uzun ve hızlı büyüyen bitkileri arka köşelere, filtre çıkışının yakınına dikin; akışı biraz kırmak da avantajdır.
2. Kökü ve taşları orta alana yerleştirip epifitleri üzerlerine bağlayın.
3. Cryptocoryne’leri kökün etrafına ve ön kenara gruplar hâlinde dikin.
4. Ön plan için kısa ve yavaş türleri seyrek bırakın; stolonlarla kendiliğinden yayılırlar.
5. Haftada bir sıvı gübre, köklü bitkilerin dibine 2–3 ayda bir kök tableti uygulayın.

Bu düzen, ışık süresi günde 7 saati geçmediği ve haftalık su değişimi aksatılmadığı sürece aylarca az bakımla kendini korur. Tank oturduktan sonra daha talepkâr türler eklemek istenirse, önce ışık ve besin altyapısının güçlendirilmesi gerekir.