Akvaryum Neden Kötü Kokar? Koku Türüne Göre Neden ve Çözüm

Akvaryum neden kötü kokar?

Akvaryum, suyun içinde çürüyen organik madde biriktiğinde veya oksijensiz bölgelerde bakteriler kokulu gazlar ürettiğinde kötü kokar. En sık nedenler sırasıyla yenmeyen yem, fark edilmemiş ölü balık ya da salyangoz, uzun süre temizlenmemiş filtre, sifonlanmamış zemin, çürüyen bitki yaprakları ve oksijensiz kalmış derin kum katmanıdır.

İyi haber şu: koku, kaynağını büyük ölçüde ele verir. Çürük yumurta, leş, idrar, bataklık ve kimyasal koku farklı süreçlerden doğar ve her birinin çözümü farklıdır. Bu yüzden ilk iş, kokuyu doğru tarif etmektir. Kapağı açıp suya yaklaşarak ve filtre ile zemin bölgesini ayrı ayrı koklayarak kokunun nereden geldiğini daraltabilirsiniz.

Kötü koku çoğu zaman su kalitesinin bozulduğunun da göstergesidir. Çürüyen her organik madde amonyak üretir; bu nedenle koku fark ettiğinizde amonyak, nitrit ve nitrat testi yapmak, balıkların sağlığı için kokunun kendisinden daha önemlidir.

Sağlıklı bir akvaryum nasıl kokmalı?

Sağlıklı, oturmuş bir akvaryum ya neredeyse hiç kokmaz ya da yağmur sonrası toprağı veya orman zeminini andıran hafif, temiz bir koku verir. Bu kokunun kaynağı, filtrede ve zeminde yaşayan faydalı mikroorganizmaların ürettiği doğal bileşiklerdir; bir sorun işareti değildir.

Kural basittir: koku yaklaşık bir metre uzaktan, kapak kapalıyken fark edilmiyorsa akvaryum normaldir. Odaya girdiğinizde akvaryumun kokusunu alıyorsanız, kapağı açtığınızda burnunuzu rahatsız eden keskin bir koku geliyorsa veya koku son birkaç günde belirgin biçimde değiştiyse araştırma zamanı gelmiştir.

Koku türüne göre akvaryum kokusunun nedeni nedir?

Aşağıdaki tablo, kokunun tarifinden olası kaynağa ve ilk yapılacak işe giden bir teşhis rehberidir.

Akvaryum çürük yumurta gibi kokuyorsa ne yapmalı?

Çürük yumurta kokusu, zemin içinde oksijensiz kalmış ceplerde bakterilerin ürettiği hidrojen sülfür gazından gelir ve zemini dikkatli, bölüm bölüm temizlemek gerekir. Bu gaz balıklar için düşük konsantrasyonda bile zehirlidir; bu yüzden en ciddiye alınması gereken kokudur.

Sorun genellikle 5–6 cm’den derin, ince taneli kum zeminlerde, uzun süre hiç karıştırılmamış bölgelerde ve dekorların altında oluşur. Zemine dokunduğunuzda yüzeye siyah lekeli kum ve küçük kabarcıklar çıkıyorsa kaynak burasıdır. Siyah renk, oksijensiz ortamda oluşan sülfür bileşiklerinin işaretidir.

1. Önce %25–30 su değişimi yapın ve filtre çıkışını yüzeye çevirerek oksijeni artırın.
2. Zemini tek seferde değil, her seferinde akvaryumun yaklaşık üçte biri olacak şekilde sifonlayın. Birkaç gün arayla devam edin.
3. Sifon sırasında dipte gaz cebine denk gelirseniz kabarcıklar çıkacaktır; o bölgeyi yavaşça ve tamamen çekin.
4. Gelecekte kum katmanını 3–5 cm’de tutun, zemini her su değişiminde yüzeysel olarak karıştırın.
5. Kum zeminde yaşayan ve zemini havalandıran Malezya kum salyangozları ya da koridoras gibi zemini karıştıran balıklar bu sorunun tekrarlanmasını azaltır.

Bütün zemini bir anda boşaltmak, biriken gazın tamamını tek seferde suya bırakır ve balıklara zarar verebilir. Bu nedenle yavaş ilerlemek önemlidir.

Akvaryum leş ya da çürük balık gibi kokuyorsa ne yapmalı?

Ağır, mide bulandırıcı bir leş kokusu neredeyse her zaman fark edilmemiş bir ölü canlıdan gelir. Bir salyangoz bile 30–60 litrelik bir akvaryumu bir iki günde kokutabilir. Ölü canlılar genellikle bitki yoğunluğunun içinde, kök ağacı ve taşların arkasında, filtre emişinin dibinde veya iç filtrenin süngerine yapışmış halde bulunur.

Balıklarınızı sayın; eksik biri var mı? Salyangoz kabuklarını kontrol edin: ölü salyangoz kabuğun içinden geri çekilmiş ve kötü kokulu olur, hafifçe çekildiğinde gövde kolayca çıkar. Ölü canlıyı çıkardıktan sonra amonyak testi yapın ve en az %30 su değişimi uygulayın. Ölümün nedeni belli değilse aynı gün diğer balıkları da gözden geçirin; akvaryumda balık ölümlerinin nedenleri ayrı bir rehberde anlatılıyor.

Daha hafif, ekşimsi ve bayat bir koku ise genellikle yenmeyen yemden gelir. Dipte, dekorların arkasında ya da bitki dibinde beyaz tüylü yem kümeleri görüyorsanız miktar fazladır. Balıkların 1–2 dakikada bitirebileceğinden fazla yem vermeyin; haşlanmış sebze veya yosun tableti gibi besinleri 12 saatten uzun akvaryumda bırakmayın.

Akvaryum keskin, idrar gibi kokuyorsa sebebi nedir?

Keskin, idrarı ya da çamaşır suyunu andıran koku, yüksek amonyağın işaretidir ve doğrudan balık sağlığını tehdit eder. Amonyak burnun alabileceği seviyeye ulaştığında balıklar için çoktan zehirli bir düzeydedir.

Bu kokuyla birlikte genellikle şunlardan biri yaşanmıştır: akvaryum yeni kurulmuştur ve nitrojen döngüsü tamamlanmamıştır, filtre malzemesi musluk suyunda yıkanmış ya da değiştirilmiştir, akvaryuma tek seferde çok sayıda balık eklenmiştir veya büyük bir ölü canlı çürümektedir. Yapılacaklar sırasıyla şunlardır: amonyak ve nitrit testi, klordan arındırılmış suyla %50 su değişimi, 24–48 saat besleme yapmamak ve değerler sıfıra dönene kadar her gün ölçüm. Amonyak tekrar tekrar yükseliyorsa filtrenin biyolojik kapasitesi stok için yetersizdir.

Akvaryum küf, bataklık ya da lağım gibi kokuyorsa ne yapmalı?

Küf, bataklık veya lağım kokusu çoğunlukla filtreden gelir. Filtre süngerinde ve malzemesinde haftalar boyunca biriken çamur, akış yavaşladıkça oksijensiz kalır ve bozulmaya başlar. Kanister filtrelerde bu daha sık görülür; çünkü filtre gözden uzaktır ve bakım aralığı kolayca 3–4 ayı bulur.

Filtrenin kaynak olduğunu anlamanın basit yolu, filtrenin kapağını açıp ya da süngeri çıkarıp koklamaktır. Akış belirgin biçimde azaldıysa da filtre tıkanmıştır. Temizlik şöyle yapılır:

1. Su değişimi sırasında bir kovaya akvaryum suyu çekin.
2. Süngerleri bu suyun içinde birkaç kez sıkarak çamurunu bırakın; musluk suyu kullanmayın, çünkü klor faydalı bakterileri öldürür.
3. Seramik halka gibi biyolojik malzemeyi yalnızca hafifçe çalkalayın, ovalamayın.
4. Filtre gövdesini, hortumları ve pervaneyi temizleyin; tıkalı hortum akışı yarıya düşürebilir.
5. Tüm malzemeyi aynı anda değiştirmeyin; yenilemeniz gerekiyorsa en fazla yarısını, haftalar arayla değiştirin.

İç ve askı filtrelerde 2–4 haftada bir, kanister filtrelerde akvaryumun yüküne göre 4–8 haftada bir yapılan temizlik bu kokunun oluşmasını büyük ölçüde engeller.

Akvaryum kimyasal ya da plastik kokuyorsa tehlikeli mi?

Evet, kimyasal koku balıklar için tehlikeli olabilecek bir bulaşmaya işaret eder ve hızlı müdahale gerektirir. Yeni bir dekor, akvaryum için üretilmemiş bir plastik parça, kuruması tamamlanmamış silikon, boyalı taşlar ya da odada kullanılan boya, böcek ilacı ve oda spreyi bu kokunun yaygın kaynaklarıdır.

Son eklediğiniz nesneyi çıkarın, %50 su değişimi yapın ve filtreye taze aktif karbon yerleştirin. Aktif karbon birçok organik kimyasalı tutar, ancak 2–4 hafta içinde doyar ve değiştirilmesi gerekir. Yeni bir akvaryumda hafif silikon kokusu normaldir; ancak silikonun tam kürlenmesi için genellikle en az 24–48 saat beklenmeli ve akvaryum balık eklenmeden önce birkaç kez yıkanmalıdır. Havuz suyunu andıran klor kokusu ise klor giderici kullanılmadan eklenmiş musluk suyuna işaret eder; hemen etiket dozunda klor giderici ekleyin.

Bitkili akvaryum neden kokar?

Bitkili akvaryumda kötü koku çoğunlukla eriyen ve çürüyen bitki dokusundan, toplu ölen yosundan veya yeni serilmiş aktif topraktan gelir. Sağlıklı, iyi büyüyen bir bitkili akvaryum ise çoğu zaman sıradan bir akvaryumdan daha az kokar; çünkü bitkiler amonyak ve nitratı besin olarak kullanır.

• Bitki erimesi: kriptokorin gibi bitkiler yeni ortama alındığında yapraklarını eritebilir. Eriyen yapraklar kesilmezse birkaç günde çürür ve bayat bir koku yayar.
• Toplu yosun ölümü: yosun tedavisi, uzun karartma veya ani ışık değişikliği sonrası ölen yosun yoğun bir çürük sebze kokusu yaratır. Ölü yosunu sifonla çekin ve su değişimi yapın.
• Yeni aktif toprak: ilk 2–4 hafta amonyak salabilir ve toprak kokusuna keskin bir not ekleyebilir. Bu dönemde sık su değişimi önerilir.
• Kök çürümesi: sıkışmış zeminde kökleri çürüyen bitkiler çekildiğinde siyah kökler ve çürük yumurta kokusu fark edilir. Çürük kökleri kesip bitkiyi yeniden dikin.
• Aşırı gübre: bitkilerin kullanamayacağı kadar sıvı gübre, organik birikimi ve yosunu besleyerek dolaylı yoldan kokuya katkıda bulunur.

Bitkili akvaryumda haftalık budama sırasında sararmış, delinmiş veya kahverengileşmiş yaprakları dipten kesmek, kokunun büyük bölümünü kaynağında önler.

Akvaryum kokusu hızlı nasıl giderilir?

Koku türünü belirleyemediğiniz durumlarda aşağıdaki sıra, kokunun büyük çoğunluğunu 24–48 saat içinde ortadan kaldırır.

1. Balıkları sayın ve ölü canlı arayın; bulursanız hemen çıkarın.
2. Amonyak, nitrit ve nitrat testi yapın.
3. Zemini sifonlayarak %30–50 su değişimi yapın.
4. Filtreyi akvaryum suyunda temizleyin ve akışı kontrol edin.
5. Çürümüş, eriyen veya kahverengileşen bitki yapraklarını kesin.
6. Filtreye bir torba aktif karbon ekleyin.
7. Yüzey hareketini artırın; oksijen, kokuya yol açan oksijensiz bakteri faaliyetini azaltır.
8. Birkaç gün boyunca beslemeyi yarıya indirin.

Kimyasal koku gidericiler veya akvaryum suyuna eklenen parfümlü ürünler kokuyu maskeler ama nedeni ortadan kaldırmaz; balıklara da zarar verebilir. Bu tür ürünleri kullanmamanızı öneririz.

Akvaryum kokusu nasıl önlenir?

Koku, düzenli ve küçük bakım adımlarıyla neredeyse tamamen önlenir. Aşağıdaki takvim, ortalama stoklu 40–200 litrelik tatlı su akvaryumları için deneyimimizde iyi işleyen bir düzendir.

Kapaklı akvaryumlarda kapağın içinde ve ışık altında biriken buhar zamanla tortu ve yosun bırakır; bu da hafif bir bayat kokuya yol açabilir. Kapağı ayda bir silmek bu kokuyu önler. Kalabalık stok ise kokunun sessiz bir kaynağıdır: akvaryumun hacmine göre fazla balık olduğunda filtre ve su değişimi atık yüküne yetişemez.