Kelebek Balığı

Kelebek balığı nasıl bir balıktır?

Kelebek balığı (Pantodon buchholzi, İngilizce ‘African butterflyfish’), Batı ve Orta Afrika’nın durgun, bitkili sularında yaşayan, kanat gibi açılan geniş göğüs yüzgeçleriyle yukarıdan bakıldığında kelebeği andıran, yüzeyde yaşayan bir tatlı su balığıdır. Seriously Fish’e göre en fazla 12 cm’ye ulaşır; akvaryumda ortalama 5–7 yıl yaşar. Deniz akvaryumlarındaki kelebek balıklarıyla (Chaetodontidae) hiçbir akrabalığı yoktur; isim benzerliği yalnızca görünüşten gelir.

Pantodontidae ailesinin yaşayan tek türüdür ve arowanalarla aynı eski soydan, Osteoglossiformes takımından gelir. Ağzı yukarıya bakar, sırtı düzdür ve neredeyse tüm zamanını su yüzeyinin hemen altında hareketsiz bekleyerek geçirir. Karın yüzgeçleri uzun, ipliksi ışınlara sahiptir; bu ışınlar yüzgeç ısıran balıkların ilgisini çeker.

Türün bakımını belirleyen iki özellik vardır. Birincisi, yalnızca yüzeyden beslenir; dibe batan yemi neredeyse hiç almaz. İkincisi, mükemmel bir zıplayıcıdır: doğada suyun üzerindeki böcekleri yakalamak için sıçrar, hatta göğüs yüzgeçleriyle kısa süreli süzülebilir. Akvaryumda bu davranış, kapak yoksa balığın kısa sürede sudan dışarı çıkması demektir.

Gün içinde oldukça hareketsiz bir balıktır; saatlerce yüzen bitkilerin altında aynı noktada durabilir. Bu durum hastalık belirtisi değil, pusuya yatan bir avcının doğal davranışıdır. Asıl hareketlilik yemleme anında ve alacakaranlıkta görülür. Bu sakin yapısı, akvaryumun üst katmanına farklı bir siluet eklemek isteyen hobiciler için türü ilginç kılar; ancak hareketli ve renkli bir sürü balığı arayanlar için doğru tercih değildir. Mağazada genellikle 5–7 cm boyda satılır ve uygun beslenmeyle bir yıl içinde yetişkin boyuna yaklaşır.

Kelebek balığı kaç litrelik akvaryumda yaşar, kapak neden şart?

Kelebek balığı için en az 80 litre ve 90 × 30 cm taban alanı öneriyoruz; Seriously Fish de aynı tabanı (yaklaşık 81 litre) alt sınır olarak verir. Yüzeyde yaşadığı için tankın derinliği değil, yüzey alanı önemlidir. Sığ ve geniş tanklar bu tür için en uygun seçenektir.

• Kapak: Sıkı oturan ve boşluk bırakmayan bir kapak zorunludur. Kablo ve filtre açıklıklarını sünger ya da kesilmiş kapak parçasıyla kapatın. Kapaksız bir tankta kelebek balığını kaybetmek an meselesidir.
• Hava boşluğu: Su seviyesini kapağın birkaç santimetre altında tutun; sıçrayan balığın kapağa sert çarpmasını azaltır.
• Yüzen bitkiler: Su marulu, salvinia ve ricca gibi yüzen bitkiler hem gölge hem güven sağlar. Yüzeyin tamamını kapatmayın; açık alanlar yemleme için gereklidir.
• Akıntı: Çok zayıf olmalı. Yüzeyde dalgalanma yaratan güçlü filtre çıkışları balığı strese sokar.
• Işık: Loş ya da orta ışık; yüzen bitkiler ışığı yumuşatır.

Isıtıcı gereklidir; tropik bir türdür ve 23 °C’nin altındaki suda hareketsizleşir. Litre başına 1 W kuralıyla 80 litrelik tanka 80–100 W bir ısıtıcı yeterlidir. Isıtıcıyı balığın yüzeyde dinlendiği bölgeden uzağa yerleştirin.

Kelebek balığı için ideal su değerleri nelerdir?

Kelebek balığı yumuşak ve hafif asidik suyu sever: pH 6,0–7,5, sertlik 5–15 dGH ve sıcaklık 23–30 °C aralığında rahat eder; ideal sıcaklık 25–27 °C’dir.

Katalpa ya da badem yaprağı eklemek suyu hafifçe yumuşatır ve doğal ortamın tanenli suyunu taklit eder. Nitrojen döngüsü tamamlanmış ve su değerleri stabil bir tankla başlayın.

Kelebek balığı ne yer?

Kelebek balığı böcekçildir ve yalnızca su yüzeyinden beslenir. Doğada suya düşen böcekleri, larvaları ve küçük balıkları avlar. Akvaryumda yüzeyde kalan canlı ve dondurulmuş yemler temel besin olmalıdır.

• Canlı böcekler: Küçük kriket, sinek, un kurdu ve kurtçuk; haftada 2–3 kez. Kanatlı böcekler en güçlü avlanma tepkisini tetikler.
• Dondurulmuş yem: Kan kurdu, artemia ve dondurulmuş karides; yüzeyde kalması için az miktarda, yavaşça bırakın.
• Kuru yem: Çoğu birey yüzen pul ya da yüzen çubuk yemi kabul eder; ancak temel besin olarak yetersizdir.

Yemleme günde bir kez, birkaç dakikada tüketilecek miktarda yapılmalıdır. Batan yem dipte çürür; batmaya başlayan parçaları dip balıkları temizler ya da sifonla alın. Yemi elle veya pens ile yüzeye bırakmak balığın yeme odaklanmasını kolaylaştırır.

Kelebek balığı hangi balıklarla yaşar?

Kelebek balığı genel olarak barışçıldır, ancak ağzına sığan her balığı yer. Bu yüzden ideal tank arkadaşları orta ve dip katmanında yaşayan, ağzına sığmayacak kadar büyük ve yüzgeç ısırmayan türlerdir. Kongo tetra (aynı Afrika havzasından), ancistrus, sterbai koridoras ve ters yüzen kedi balığı iyi eşleşmelerdir.

Yüzeyde yaşayan diğer balıklarla alan çatışması yaşanabilir; mavi gurami ve melek balığı gibi yüzeye yakın yüzen türlerde rekabeti gözlemleyin. Neon tetra, lepistes ve mermer balta balığı gibi küçük türler doğrudan av olur. Sumatra barbı gibi yüzgeç ısıran türler, kelebek balığının uzun karın yüzgeci ışınlarını hedef alır.

Kelebek balığı nasıl ürer, erkek dişi nasıl anlaşılır?

Kelebek balığında erkeğin anal yüzgecinin kenarı dışbükey ve ortası tüp biçimli ışınlara sahiptir; dişide anal yüzgecin kenarı düz ve sadedir. Erkekler genellikle biraz daha ince yapılıdır.

1. Çifti sığ, yoğun yüzen bitkili ayrı bir tanka alın; suyu 26–28 °C’de, yumuşak ve hafif asidik tutun.
2. Bol canlı böcekle besleyin; iç döllenme olur ve dişi birkaç gün boyunca yüzeye yumurta bırakır.
3. Yüzen yumurtaları kaşıkla toplayıp ayrı bir kaba alın.
4. Yumurtalar yaklaşık 3 günde açılır; yavrular yüzeyde kalır ve çok küçük canlı yem (springtail, sirke kurdu) ister.

Yavrular yalnızca yüzeyde beslendiği için üretim zordur; başarı büyük ölçüde uygun boyutta canlı yem bulmaya bağlıdır.

Kelebek balığında sık görülen hastalıklar nelerdir?

Kelebek balığının en büyük riski hastalıktan çok zıplama ve beslenme sorunlarıdır; yine de bazı hastalıklar sık görülür.

• Zıplama yaralanmaları: Kapağa çarpma sonucu ağız ve çene yaraları. Su seviyesini kapaktan biraz aşağıda tutun ve ani ışık açmaktan kaçının.
• Yüzgeç çürümesi: Uzun karın yüzgeci ışınlarında görülür; su kalitesini düzeltmek ilk adımdır.
• Beyaz benek (Ich): Ürün etiketine uygun dozla tedavi edin; sıcaklığı yükseltme yöntemini kullanırken oksijeni artırın.
• Zayıflama: Dibe batan yemi alamayan balıkta görülür. Yüzeyde kalan yeme geçin.

Yeni bireyleri 2–4 hafta karantinada tutun; ilaç kullanırken dozu ürün etiketinden alın ve gerekirse veteriner hekime danışın.